Toplumsal ve çevresel sorunların Birleşmişler Milletler nezdinde dile getirilmesi ile birlikte kurumsal bir kimlik kazanan ‘Sürdürülebilir Kalkınma’ kavramı, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme kabiliyetlerini tehlikeye atmadan, bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilen kalkınma süreci olarak tanımlanmaktadır. Bu süreç kapsamında, 2030 yılına kadar ulaşılması amaçlanan ve yoksulluk ile açlığın sonlandırılması, kaliteli eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimin arttırılması, iklim değişikliği ile mücadele edilmesi ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin giderilmesi gibi 17 ana başlıktan oluşan sosyal, çevresel ve kültürel sorunlara odaklanan hedefler belirlenmiştir.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
Geçmişten günümüze artan farkındalık ile birlikte, devletlerin, şirketlerin ve sivil toplum örgütlerinin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına destek vermek amacı ile çeşitli aksiyonlar aldıklarını görmekteyiz. Finans kurumlarının ve özellikle de bankaların yönetmiş oldukları aktif büyüklükleri düşündüğümüzde, sosyal ve çevresel sorunların çözülmesine yönelik önemli katkıları olabileceğini söyleyebiliriz.
Katılım Bankacılığını da kendi felsefesi ve esasları üzerinden ele aldığımızda, ‘Toplumsal Fayda Esası’, ‘Yardımlaşma Esası’ ve ‘Ticaret Esası’ gibi değerlerine olan bağlılıkları arttığı müddetçe, hizmet ettikleri bölgelerdeki sosyal ve çevresel sorunların çözümüne yönelik katkıları da artarak devam edecektir.
Katılım Bankacılığı Esasları
Ülkemizde faaliyet gösteren bazı Katılım, Konvansiyonel ve Yatırım Bankalarının düzenli olarak yayımladıkları Sürdürülebilirlik Raporlarını incelediğimizde, ön plana çıkan ve örnek olarak uygulayabileceğimiz faaliyetleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
• Toplumsal ve çevresel etki odaklı finansman desteklerinin yaygınlaştırılması.
• Yeşil sukuk ve finansman gibi inovatif ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi.
• KOBİ’ler için ayrılan finansman kaynaklarının toplam içerisindeki payının arttırılması.
• Sağlık, eğitim ve kültür gibi alanlarda gerçekleştirilen ‘Kurumsal Sosyal Sorumluluk’ projelerinin devamlılığının sağlanması.
• Yaygın şube ağı ve dijitalleşmenin getirdiği fırsatlarla birlikte finansal erişime katılan kişi sayısının arttırılması (kapsayıcılık).
• Karbon Saydamlık Projesi (CDP) iklim değişikliği ve su programı gibi kurum içi operasyonel faaliyetlerin etkilerini raporlayan sivil toplum kuruluşları ile iş birliği sağlanması ve gerekli düzenlemelerin yapılması.
• Görme ve bedensel engellilere yönelik hizmet altyapısının geliştirilmesi (şube, ATM ve dijital kanallar).
• Girişimcilik programları ile birlikte yenilikçi fikirlerin ve kadın girişimcilerin desteklenmesi.
• Teknolojik gelişmeler ışığında tarım sektörünün gelişmesine destek olunması.
• UNEP FI ve UN Global Compact gibi uluslararası kuruluşlar ile birlikte çalışılması ve iş süreçlerinin bu doğrultuda düzenlenmesi.
İş stratejisi ve süreçlerinin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına uygun olacak ve katkıda bulunacak şekilde uyumlu hale getirilmesi ve faaliyetlerden, ürün ve hizmetlerden kaynaklanan olumsuz etkilerin azaltılarak olumlu etkilerin sürekli olarak arttırılması, Katılım Bankacılığı ve genel olarak finans sektörü için önem arz etmektedir.
Not: Türkiye Katılım Bankalar Birliği (TKBB), Türkiye'deki katılım bankacılığı sektörünü sürdürülebilir bir şekilde geliştirmeyi ve İslami finans ürün ve hizmetlerine erişimi küresel düzeyde genişletmeyi hedeflemektedir. Bu doğrultuda, UNDP (Birleşmiş Millet ve Kalkınma Programı) ve TKBB 2021 yılı Mart ayında bir Mutabakat Zaptı imzalamıştır. Bu anlaşma ile ilgili taraflar, İslami finans sektöründen faydalanılarak küresel hedeflerin hayata geçirilmesi, halihazırda faaliyet gösteren girişimlerin desteklenmesi ve yeni iş birliği fırsatlarının keşfedilmesi konusunda ortak hareket edilmesi üzerine mutabakata varmışlardır.
Eyyüp Yakup Gedikli