Küresel Finansal Krizin, Katılım Bankaları ve Konvansiyonel Bankalar Üzerindeki Etkileri

Katılım Finans Sistemi 29.07.2020, 15:58
10
Küresel Finansal Krizin, Katılım Bankaları ve Konvansiyonel Bankalar Üzerindeki Etkileri

Katılım bankacılığı ve konvansiyonel bankacılık

Katılım finans sistemi, temelde kâr ve zararı paylaşma prensibine dayanmakta ve daima reel ekonomiyi fonlamayı amaçlamaktadır. Bu sistem içerisinde faaliyet gösteren katılım bankaları (dünyada genel olarak İslami banka olarak biliniyor), hem tüzel hem de bireysel kredilerde genel kaide olarak bir mal veya hizmetin alımı için finansman sağlamaktadır. Katılım bankaları tüm bu faaliyetlerini, İslami prensipler doğrultusunda yürütmekte ve bu çerçevede düzenli olarak da denetlenmektedir. Katılım bankalarının bu özellikleri onları diğer bankalardan birçok yönüyle ayrıştırmaktadır. Katılım bankalarına karşı artan ilgi, katılım finans sistemini konu edinen akademik çalışmaların sayısını da her geçen gün artırmaktadır. Bugünkü yazımızda, söz konusu çalışmalardan öne çıkan bir kaçını sizlerle paylaşacağım.

2008 küresel finans krizi ve kârlılık

2013 yılında 16 farklı ülkeden 34 katılım ve 34 konvansiyonel bankanın karşılaştırıldığı bir çalışmada, 2008 küresel finans krizinin katılım bankalarını ve konvansiyonel bankaları nasıl etkilediği incelenmiştir. Çalışma, kriz sırasında ve sonrasında katılım bankalarının daha yüksek aktif kârlılığına (ROAA) sahip olduğunu ve bu nedenle krizin katılım bankalarının kârlılığını konvansiyonel bankalara göre daha az olumsuz etkilediğini bulmuştur. Katılım bankalarının, hem kâr hem de zarara katılım temeline dayanan yapısı ve bilançolarında diğer bankaların aksine yalnızca İslami esaslara uygun ihraç edilen menkul kıymetler bulundurabilmeleri, şüphesiz katılım bankalarını kriz dönemlerinde pozitif olarak farklılaştıran önemli sebepler arasında yer almaktadır.

2008 küresel finans krizi

Dünyanın farklı ülkelerinden 65 katılım bankası ve 65 konvansiyonel bankanın incelendiği 2016 yılına ait başka bir çalışmada, katılım bankalarının 2007-2009 döneminde konvansiyonel bankalara göre daha az riskli olduğu ortaya konulmuştur. Buna ek olarak; 2013 yılına ait başka bir makalede, katılım bankalarının konvansiyonel bankalardan pozitif olarak ayrıştığı önemli noktalar olduğu belirtilmiştir. Katılım bankalarının hem yerel krizler hem de 2008 küresel kriz süresinde daha düşük TDO (Takibe Dönüşüm Oranı) ve kredi zarar karşılığına sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Peki, bu durum nasıl açıklanabilir? Katılım bankalarının kredilerinin mutlaka bir mal veya hizmete dayanması, kredilerin tüketimi teşvik etmek yerine çoğunlukla gerçek ihtiyaca yönelik olması ve katılım bankacılığı prensiplerine uygunluğundan emin olmak adına kullandırılan kredilerin takibinin daha sıkı yapılması düşük TDO’nun arkasındaki muhtemel sebeplerden bazılarıdır. Diğer yandan 2008 küresel finans krizi boyunca, katılım bankalarının hisse senedi performansının da konvansiyonel bankalardan pozitif olarak ayrıştığı yine bu çalışmanın sonuçları arasında yer almıştır. Bu durumu, katılım bankalarına karşı olan yatırımcı güveninin kriz sırasında da devam ettiği şeklinde yorumlamak mümkündür.

Son söz

Katılım bankalarının kâr ve zarar paylaşımını esas alan yapısı, bu bankaları kriz anlarında konvansiyonel bankalara oranla hem daha dayanaklı hem de daha kârlı yaptığı, çeşitli akademik incelemelerde ortaya konulmuştur. Bu sonuçlardan; yatırımcıların, düzenleyici kuruluşların ve politika yapıcıların çeşitli şekillerde faydalanması mümkündür. Ülkemizde, son yıllarda açılan kamu katılım bankalarıyla birlikte toplam sayının artmıştır. 2020 yılı itibariyle katılım bankacılığının toplam bankacılık sektörü içindeki payı %6,5 seviyelerine ulaşmıştır. Katılım bankacılığının sektör içerisindeki payının artmaya devam etmesi, ülkemizin bankacılık sektörü üzerinde şüphesiz pozitif etkiler oluşturacaktır.

Yusuf Kenan YILMAZ

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner7
Günün Anketi Tümü
Katılım Finans 25. Sayısını Değerlendirin!
Katılım Finans 25. Sayısını Değerlendirin!
banner9

Gelişmelerden Haberdar Olun

@