İslam Hukuku Açısından Bireysel Emeklilik

Mevzuat 02.05.2018, 01:41
57
İslam Hukuku Açısından Bireysel Emeklilik

slam Hukuku Uzmanı Doç.Dr. İshak Emin Aktepe

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), fertlerin çalıştıkları dönemde elde ettikleri gelirlerinin belli bir kısmını uzun vadede tasarruf etmelerini sağlayan, bu tasarrufların çeşitli yatırım araçlarıyla işletilmesini temin eden ve emeklilik dönemi geldiğinde yaptıkları tasarrufu geri alarak refah seviyelerini artırmayı amaçlayan bir sistemdir. Sisteme giriş büyük oranda zorunlu değildir. Son yıllarda uygulamaya konulan otomatik katılım sisteminden çıkış da serbesttir. Ödenecek katkı paylarının miktarı, katkı paylarının ödeneceği aracı kuruluş ve tasarrufların yatırılacağı emeklilik yatırım fonu katılımcının tercihine bağlıdır. Bireysel Emeklilik Sistemi pek çok açıdan bireylere ve ekonomiye katkılar sağlamaktadır. Vergi avantajına bağlı olarak uzun vadeli tasarrufların ülke ekonomisine katkıları, katılımcılara sağlanan güvenilir ve şeffaf yapı, uzun vadeli altyapı yatırımlarına fon aktarımı, istihdama katkı, piyasaya yönelik kısa vadeli spekülasyonların engellenmesi, istikrar, devletin tasarruf sahiplerine hibeleri ve bireylerin ileri yaşlarında daha kaliteli bir yaşam sürmeleri ilk etapta zikredilebilecek yararlardır. Tasarrufların yatırılacağı emeklilik yatırım fonlarının içeriğinde nakit, vadeli ve vadesiz mevduat, borçlanma araçları (ters repo dâhil) ile hisse senetleri, kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar, repo işlemleri, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri, borsa para piyasası işlemleri, yatırım fonu katılma belgeleri, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygun görülen ve kamuya ilan edilen diğer para ve sermaye piyasası araçları olabilir.

Faiz hassasiyeti taşıyan bireyler için ise katılım bankalarında katılma hesaplarına, altına, katılım bankacılığı ilkelerine uygun hisse senetlerine ve dinî açıdan uygunluk onayı alınmış sukuklara (yatırım sertifikalarına) dayalı emeklilik yatırım fonları da oluşturulmuştur. Bunlardan hangisine yatırım yapılıp yapılmayacağının tercihi katılımcıya bırakılmıştır. Fertler isterlerse faiz içeriği olan fonları tercih edebilirken isterlerse faizsiz fonlara yatırım yapabilir. Yine tasarrufunu korumayı amaçlayanlar risksiz fonları tercih ederken tasarrufunu çoğaltmayı amaçlayanlar riskli ama getirisi yüksek fonları tercih ederler. 12.01.2008 tarihinden önceki mevzuata göre bireysel emeklilik fonların yüzde 30’unun faizli olduğu açık yatırım araçlarına yatırılması zorunluluğu var idi. 12.01.2008 tarihli Resmî Gazete ile bireysel emeklilik fonlarında en az yüzde 30 oranında Devlet Tahvili Hazine Bonosu bulunma şartı kaldırılmıştır. Söz konusu şart sebebiyle Bireysel Emeklilik Sistemi’ne giremeyen katılım bankaları bu tarihten itibaren müşteri kitlesine uygun olan fonları içeren bireysel emeklilik ürünlerini müşterilerine sunmak için çalışmalarına başlamıştır. Bireysel emeklilik fonlarının işletilmesi ve yatırıma dönüştürülmesi mutlaka bireysel emeklilik amacıyla kurulmuş şirketlerce yapılmak zorunda olduğundan bazı katılım bankaları bu amaçla kurulmuş şirketlerle anlaşma yapıp onlardan hizmet satın alırken bazı katılım bankaları ise kendi bireysel emeklilik şirketlerini kurmuşlardır. Bireysel emeklilik fonlarının içeriği şu üç tür yatırım araçlarından oluşmaktadır:
(1) Faize dayalı yatırım araçları (2) Faize dayalı olmasa da katılım bankacılığı prensiplerine uygun olmayan yatırım araçları (3) Katılım bankacılığı ilkelerine vadeli hesaplar yerine katılım bankalarında katılma hesapları, faizli krediler yerine vadeli alım satımlar, tahvil ve bono yerine sukuk ve her türlü hisse senetleri yerine katılım bankacılığı ilkelerine uygun hisse senetleri tercih ediliyorsa Bireysel Emeklilik Sistemi’nden yararlanmanın İslam hukuku açısından caiz olduğu ifade edilebilir. Bireysel Emeklilik Sistemi’ne vatandaşların ilgisini artırmak ve sistemin yaygınlaşmasını teşvik etmek maksadıyla devletin uyguladığı birtakım avantajlar söz konusudur. Bu avantajların en önemlilerinden biri de sistem dâhilinde yapılan birikime oranla belli miktarda fonun devlet katkısı olarak sistemdekilere verilmesidir.

Bireysel emeklilik fonları bütünüyle devlete verilen borç olmadığından bireysel emeklilik için devletin sağladığı nakdi katkı faiz olarak değerlendirilemez. Bu katkı tasarruf yapan vatandaşlarına devletin teşvik ödemesi olarak addedilir. uygun yatırım araçları Dolayısıyla bireysel emekliliği faizli ve faizsiz diye ayırmak mümkün. Piyasada faaliyet gösteren bireysel emeklilik şirketlerinin önemli bir bölümü, topladıkları bireysel emeklilik fonlarını faizli ve katılım bankacılığı ilkelerine uygun olmayan yatırım araçlarından müteşekkil emeklilik yatırım fonlarında değerlendirmektedir. Tekrar etmek gerekirse bu yatırım fonlarının içeriğinde devlet tahvili ve hazine bonosu, özel sektör borçlanma senetleri, repo, vadeli mevduat, dış borçlanma senetleri, borsa yatırım fonları, hisse senetleri ve dövizler yer alabilmektedir. Faizsiz bireysel emeklilikte ise yukarıda arz edilen yatırım araçlarına değil; danışma kurulu onayından geçmiş, alım satımına izin verilmiş, faizsiz ve katılım bankacılığı ilkelerine uygun olduğu konusunda görüş alınmış enstrümanlara yatırım yapılmaktadır. Örneğin, vadeli hesaplar yerine katılım bankalarında katılma hesapları, faizli krediler yerine vadeli alım satımlar, tahvil ve bono yerine sukuk ve her türlü hisse senetleri yerine katılım bankacılığı ilkelerine uygun hisse senetleri tercih ediliyorsa Bireysel Emeklilik Sistemi’nden yararlanmanın İslam hukuku açısından caiz olduğu ifade edilebilir. Bireysel Emeklilik Sistemi’ne vatandaşların ilgisini artırmak ve sistemin yaygınlaşmasını teşvik etmek maksadıyla devletin uyguladığı birtakım avantajlar söz konusudur. Bu avantajların en önemlilerinden biri de sistem dâhilinde yapılan birikime oranla belli miktarda fonun devlet katkısı olarak sistemdekilere verilmesidir. Bireysel emeklilik fonları bütünüyle devlete verilen borç olmadığından bireysel emeklilik için devletin sağladığı nakdi katkı faiz olarak değerlendirilemez. Bu katkı tasarruf yapan vatandaşlarına devletin teşvik ödemesi olarak addedilir.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner7
Günün Anketi Tümü
Katılım Finans 27. Sayısını Değerlendirin!
Katılım Finans 27. Sayısını Değerlendirin!
banner9

Gelişmelerden Haberdar Olun

@